Damla
New member
Erkekler Açısından Çözüm Nerede Başlıyor?
Erkeklerin ev işlerine yaklaşımı konusunda da genelleme yapmamak gerekiyor. Ev işlerini aktif biçimde paylaşan, temizlik ürünlerini araştıran, çocuk bakımını üstlenen ve evin düzeninden sorumluluk alan çok sayıda erkek var.
Fakat çözüm odaklı yaklaşımın önemli bir tarafı, “yardım etmek” kavramından “sorumluluk almak” kavramına geçmek olabilir.
Örneğin “Sen bugün yorgunsan parkeleri ben sileyim” cümlesi olumlu bir adımdır. Ancak daha eşitlikçi yaklaşım “Bu hafta yerlerin temizliği bende” diyebilmektir.
İkisi arasındaki fark küçük görünür ama önemlidir.
Birinci durumda evin temel sorumluluğu hâlâ bir kişideymiş gibi davranılır ve diğer kişi gerektiğinde yardım eder. İkinci durumda ise ev işi ortak bir sorumluluk haline gelir.
OECD araştırmaları, ev işlerinin ebeveynler arasında daha eşit paylaşılmasının çocukların toplumsal cinsiyet kalıplarını daha az benimsemesiyle ilişkili olduğunu da gösteriyor. OECD
Dolayısıyla bir babanın çocuğunun yanında parkeleri silmesi yalnızca zemini temizlemek değildir. Çocuğa “ev işi kadın işi değildir” şeklinde güçlü bir günlük mesaj da verir.
Sınıf Meselesi: Herkes Aynı Temizlik Ürününü Alabilir mi?
Toplumsal sınıf boyutu da burada oldukça önemli.
Bir markette onlarca farklı parke temizleyicisi bulunabilir. Kimisi özel ahşap yüzeyler için üretilmiş, kimisi pH-nötr, kimisi konsantre, kimisi mikrofiber mopla birlikte satılıyor. Fakat bunların hepsine herkesin bütçesi aynı ölçüde yetmiyor.
Daha yüksek gelirli bir hane, zeminin bakımını profesyonel bir temizlik şirketine bırakabilir veya üreticinin tavsiye ettiği bakım ürünlerini düzenli olarak satın alabilir. Daha düşük gelirli bir hanede ise temizlik için ayrılan para gıda, kira, ulaşım, eğitim ve faturalarla yarışır.
OECD, ev hizmetlerinin dışarıdan satın alınmasının hane halkındaki ücretsiz emeği azaltabileceğini ancak fiyat, vergi ve hizmete erişim gibi engellerin bu seçeneği herkes için eşit derecede ulaşılabilir kılmadığını belirtiyor. OECD
Bu nedenle “Neden profesyonel temizlikçi çağırmıyorsunuz?” sorusu bazen sınıfsal gerçekliği gözden kaçırıyor.
Üstelik temizlik hizmetini satın alan kişinin yükü azalırken, temizlik işini ücret karşılığında yapan kişinin emeğinin koşullarını da konuşmak gerekiyor. Ev içi hizmet sektörü de emek piyasasının bir parçasıdır ve görünmezleştirilmemesi gerekir.
Irk, Göçmenlik ve Temizlik Emeği
Irk konusu Türkiye'de ABD veya Birleşik Krallık'taki gibi aynı toplumsal kategori ve tarihsel yapı üzerinden tartışılamaz. Bu nedenle farklı ülkelerdeki ırksal eşitsizlikleri doğrudan Türkiye'ye kopyalamak doğru olmaz.
Ancak göçmenlik, etnik köken, vatandaşlık, dil ve sosyal statünün ev içi ücretli emekle kesişebildiği gerçeğini de göz ardı etmemek gerekir.
Dünyanın farklı ülkelerinde ev temizliği, bakım ve diğer düşük ücretli hizmet işlerinin göçmen kadınlar tarafından orantısız biçimde üstlenildiğini gösteren geniş bir literatür bulunuyor. Burada mesele belirli bir etnik grubu veya göçmen topluluğunu “temizlik işiyle” özdeşleştirmek değil; emeğin kimler tarafından, hangi ücret ve çalışma koşulları altında yapıldığını sorgulamak.
Yani “Ben parkemi sildirmiyorum, kendim temizliyorum” demek bile aslında daha geniş bir toplumsal soruya kapı açıyor: Ev emeğinin değeri neden bazı durumlarda görünmezken, ücret karşılığı sunulduğunda çoğunlukla düşük statülü bir iş olarak algılanıyor?
Peki Parke Temizliğinde En Makul Rutin Nasıl Olabilir?
Bütün bu sosyal tartışmanın yanında pratik soruyu da ihmal etmeyelim.
Benim güvenilir üretici talimatlarından çıkardığım genel yaklaşım şöyle:
1. Önce kuru kiri alın.
Yumuşak süpürge veya parke başlıklı elektrik süpürgesi kullanın. Kum ve küçük sert parçalar yüzeyde çizik oluşturabileceği için bunları önce uzaklaştırmak önemli. Pergo da yumuşak tekerlekli ve parke başlıklı süpürge kullanılmasını öneriyor. Flooring-PGR-Int-EN+1
2. Mikrofiber mop tercih edin.
Mikrofiber, kiri toplamak açısından pratik bir seçenek. Ancak mopun suyu iyice sıkılmış olmalı.
3. Çok az nem kullanın.
Parkeyi su içinde bırakmak temizlik değildir. Özellikle ahşap zeminlerde fazla su şişme ve hasar riskini artırabilir. BOEN açıkça parkenin suya doyurulmaması gerektiğini belirtiyor. Boen Website
4. Zemine uygun temizleyici seçin.
Vernikli, yağlı veya özel kaplamalı parkelerde aynı ürünü kullanmak doğru olmayabilir.
5. Ürünü gereğinden fazla kullanmayın.
Daha fazla deterjan daha temiz parke anlamına gelmez. Bazı ürünlerde fazla kullanım yüzeyde kalıntı oluşturabilir. Flooring-PergoPortal
6. Buharlı temizleyiciyi üretici izin vermiyorsa kullanmayın.
7. Dökülen sıvıyı bekletmeyin.
Özellikle ahşap yüzeylerde hızlı müdahale daha güvenlidir.
Temizlikte “Doğru Yöntem” Kadar “Doğru İş Bölümü” de Önemli
Bence parkeler hakkında yapılan tartışmaların ilginç tarafı tam olarak burada ortaya çıkıyor.
“Parke en iyi neyle silinir?” sorusuna teknik cevap vermek kolay: uygun parke temizleyicisi, mikrofiber mop ve mümkün olduğunca az nem.
Ama “Bu temizliği kim yapacak?” sorusunun cevabı o kadar basit değil.
Çünkü temizlik, toplumun değer verdiği bazı işlerin neden görünmez kaldığını gösteren küçük ama çok güzel bir örnek. Ev temizliği ücretli olmadığında “iş” sayılmayabiliyor. Oysa aynı iş bir temizlik şirketi tarafından yapıldığında ekonomik bir değere sahip oluyor.
Kadınların ev işlerinden yorulmasını kişisel beceriksizlik veya “temizliğe fazla önem verme” olarak görmek yerine toplumsal iş bölümünü sorgulamak daha yapıcı olabilir. Erkeklerin ev işlerine katılımını da “yardım” değil, ortak yaşamın doğal sorumluluğu olarak değerlendirmek daha adil bir yaklaşım sunabilir.
Aynı zamanda ekonomik durumu farklı olan insanların temizlik konusundaki seçeneklerinin aynı olmadığını kabul etmek gerekiyor.
Benim kişisel deneyimim değil, burada özellikle üretici bakım talimatları ve TÜİK/OECD verilerinden hareketle vardığım sonuç şu: İyi temizlik, en pahalı ürünü kullanmak ya da en çok suyla silmek değildir. Zeminin malzemesini tanımak, doğru ürünü doğru miktarda kullanmak ve gereksiz yıpratmadan temizlemektir. Ev yaşamında adil temizlik ise bunun bir adım ötesidir: işi kimin yaptığı, kimin zamanının harcandığı ve bu emeğin nasıl paylaşıldığı da hesaba katılmalıdır. Flooring-PGR-Int-EN+2Flooring-PGR-Int-EN+2
Forumda Tartışmaya Açık Sorular
Sizce evde temizlik konusunda en büyük sorun gerçekten “hangi deterjanın daha iyi olduğu” mu, yoksa iş bölümünün adil olmaması mı?
Parke temizliğinde sirke, sabun veya buhar gibi geleneksel yöntemleri kullananlar hangi sonuçları aldı?
Evde temizlik sorumluluğu paylaşılırken yalnızca fiziksel işi mi bölmek gerekiyor, yoksa temizlik ürünlerini satın alma, ne zaman temizlik yapılacağını planlama ve bakım ihtiyacını takip etme gibi görünmeyen işler de açıkça paylaşılmalı mı?
Gelir düzeyi düşük bir ailenin “üreticinin önerdiği profesyonel bakım ürününü kullanması” gerçekten ne kadar gerçekçi?
Çocukların ev işlerine katılımında kız ve erkek çocuklarına farklı görevler verilmesi ilerideki davranışlarını sizce ne ölçüde etkiliyor?
Ve belki de en önemli soru: Bir evin temiz olması kadar, o temizliğin bedelinin aile içinde kimin zamanından ve emeğinden karşılandığını da önemsemeye ne zaman başlayacağız?
Erkeklerin ev işlerine yaklaşımı konusunda da genelleme yapmamak gerekiyor. Ev işlerini aktif biçimde paylaşan, temizlik ürünlerini araştıran, çocuk bakımını üstlenen ve evin düzeninden sorumluluk alan çok sayıda erkek var.
Fakat çözüm odaklı yaklaşımın önemli bir tarafı, “yardım etmek” kavramından “sorumluluk almak” kavramına geçmek olabilir.
Örneğin “Sen bugün yorgunsan parkeleri ben sileyim” cümlesi olumlu bir adımdır. Ancak daha eşitlikçi yaklaşım “Bu hafta yerlerin temizliği bende” diyebilmektir.
İkisi arasındaki fark küçük görünür ama önemlidir.
Birinci durumda evin temel sorumluluğu hâlâ bir kişideymiş gibi davranılır ve diğer kişi gerektiğinde yardım eder. İkinci durumda ise ev işi ortak bir sorumluluk haline gelir.
OECD araştırmaları, ev işlerinin ebeveynler arasında daha eşit paylaşılmasının çocukların toplumsal cinsiyet kalıplarını daha az benimsemesiyle ilişkili olduğunu da gösteriyor. OECD
Dolayısıyla bir babanın çocuğunun yanında parkeleri silmesi yalnızca zemini temizlemek değildir. Çocuğa “ev işi kadın işi değildir” şeklinde güçlü bir günlük mesaj da verir.
Sınıf Meselesi: Herkes Aynı Temizlik Ürününü Alabilir mi?
Toplumsal sınıf boyutu da burada oldukça önemli.
Bir markette onlarca farklı parke temizleyicisi bulunabilir. Kimisi özel ahşap yüzeyler için üretilmiş, kimisi pH-nötr, kimisi konsantre, kimisi mikrofiber mopla birlikte satılıyor. Fakat bunların hepsine herkesin bütçesi aynı ölçüde yetmiyor.
Daha yüksek gelirli bir hane, zeminin bakımını profesyonel bir temizlik şirketine bırakabilir veya üreticinin tavsiye ettiği bakım ürünlerini düzenli olarak satın alabilir. Daha düşük gelirli bir hanede ise temizlik için ayrılan para gıda, kira, ulaşım, eğitim ve faturalarla yarışır.
OECD, ev hizmetlerinin dışarıdan satın alınmasının hane halkındaki ücretsiz emeği azaltabileceğini ancak fiyat, vergi ve hizmete erişim gibi engellerin bu seçeneği herkes için eşit derecede ulaşılabilir kılmadığını belirtiyor. OECD
Bu nedenle “Neden profesyonel temizlikçi çağırmıyorsunuz?” sorusu bazen sınıfsal gerçekliği gözden kaçırıyor.
Üstelik temizlik hizmetini satın alan kişinin yükü azalırken, temizlik işini ücret karşılığında yapan kişinin emeğinin koşullarını da konuşmak gerekiyor. Ev içi hizmet sektörü de emek piyasasının bir parçasıdır ve görünmezleştirilmemesi gerekir.
Irk, Göçmenlik ve Temizlik Emeği
Irk konusu Türkiye'de ABD veya Birleşik Krallık'taki gibi aynı toplumsal kategori ve tarihsel yapı üzerinden tartışılamaz. Bu nedenle farklı ülkelerdeki ırksal eşitsizlikleri doğrudan Türkiye'ye kopyalamak doğru olmaz.
Ancak göçmenlik, etnik köken, vatandaşlık, dil ve sosyal statünün ev içi ücretli emekle kesişebildiği gerçeğini de göz ardı etmemek gerekir.
Dünyanın farklı ülkelerinde ev temizliği, bakım ve diğer düşük ücretli hizmet işlerinin göçmen kadınlar tarafından orantısız biçimde üstlenildiğini gösteren geniş bir literatür bulunuyor. Burada mesele belirli bir etnik grubu veya göçmen topluluğunu “temizlik işiyle” özdeşleştirmek değil; emeğin kimler tarafından, hangi ücret ve çalışma koşulları altında yapıldığını sorgulamak.
Yani “Ben parkemi sildirmiyorum, kendim temizliyorum” demek bile aslında daha geniş bir toplumsal soruya kapı açıyor: Ev emeğinin değeri neden bazı durumlarda görünmezken, ücret karşılığı sunulduğunda çoğunlukla düşük statülü bir iş olarak algılanıyor?
Peki Parke Temizliğinde En Makul Rutin Nasıl Olabilir?
Bütün bu sosyal tartışmanın yanında pratik soruyu da ihmal etmeyelim.
Benim güvenilir üretici talimatlarından çıkardığım genel yaklaşım şöyle:
1. Önce kuru kiri alın.
Yumuşak süpürge veya parke başlıklı elektrik süpürgesi kullanın. Kum ve küçük sert parçalar yüzeyde çizik oluşturabileceği için bunları önce uzaklaştırmak önemli. Pergo da yumuşak tekerlekli ve parke başlıklı süpürge kullanılmasını öneriyor. Flooring-PGR-Int-EN+1
2. Mikrofiber mop tercih edin.
Mikrofiber, kiri toplamak açısından pratik bir seçenek. Ancak mopun suyu iyice sıkılmış olmalı.
3. Çok az nem kullanın.
Parkeyi su içinde bırakmak temizlik değildir. Özellikle ahşap zeminlerde fazla su şişme ve hasar riskini artırabilir. BOEN açıkça parkenin suya doyurulmaması gerektiğini belirtiyor. Boen Website
4. Zemine uygun temizleyici seçin.
Vernikli, yağlı veya özel kaplamalı parkelerde aynı ürünü kullanmak doğru olmayabilir.
5. Ürünü gereğinden fazla kullanmayın.
Daha fazla deterjan daha temiz parke anlamına gelmez. Bazı ürünlerde fazla kullanım yüzeyde kalıntı oluşturabilir. Flooring-PergoPortal
6. Buharlı temizleyiciyi üretici izin vermiyorsa kullanmayın.
7. Dökülen sıvıyı bekletmeyin.
Özellikle ahşap yüzeylerde hızlı müdahale daha güvenlidir.
Temizlikte “Doğru Yöntem” Kadar “Doğru İş Bölümü” de Önemli
Bence parkeler hakkında yapılan tartışmaların ilginç tarafı tam olarak burada ortaya çıkıyor.
“Parke en iyi neyle silinir?” sorusuna teknik cevap vermek kolay: uygun parke temizleyicisi, mikrofiber mop ve mümkün olduğunca az nem.
Ama “Bu temizliği kim yapacak?” sorusunun cevabı o kadar basit değil.
Çünkü temizlik, toplumun değer verdiği bazı işlerin neden görünmez kaldığını gösteren küçük ama çok güzel bir örnek. Ev temizliği ücretli olmadığında “iş” sayılmayabiliyor. Oysa aynı iş bir temizlik şirketi tarafından yapıldığında ekonomik bir değere sahip oluyor.
Kadınların ev işlerinden yorulmasını kişisel beceriksizlik veya “temizliğe fazla önem verme” olarak görmek yerine toplumsal iş bölümünü sorgulamak daha yapıcı olabilir. Erkeklerin ev işlerine katılımını da “yardım” değil, ortak yaşamın doğal sorumluluğu olarak değerlendirmek daha adil bir yaklaşım sunabilir.
Aynı zamanda ekonomik durumu farklı olan insanların temizlik konusundaki seçeneklerinin aynı olmadığını kabul etmek gerekiyor.
Benim kişisel deneyimim değil, burada özellikle üretici bakım talimatları ve TÜİK/OECD verilerinden hareketle vardığım sonuç şu: İyi temizlik, en pahalı ürünü kullanmak ya da en çok suyla silmek değildir. Zeminin malzemesini tanımak, doğru ürünü doğru miktarda kullanmak ve gereksiz yıpratmadan temizlemektir. Ev yaşamında adil temizlik ise bunun bir adım ötesidir: işi kimin yaptığı, kimin zamanının harcandığı ve bu emeğin nasıl paylaşıldığı da hesaba katılmalıdır. Flooring-PGR-Int-EN+2Flooring-PGR-Int-EN+2
Forumda Tartışmaya Açık Sorular
Sizce evde temizlik konusunda en büyük sorun gerçekten “hangi deterjanın daha iyi olduğu” mu, yoksa iş bölümünün adil olmaması mı?
Parke temizliğinde sirke, sabun veya buhar gibi geleneksel yöntemleri kullananlar hangi sonuçları aldı?
Evde temizlik sorumluluğu paylaşılırken yalnızca fiziksel işi mi bölmek gerekiyor, yoksa temizlik ürünlerini satın alma, ne zaman temizlik yapılacağını planlama ve bakım ihtiyacını takip etme gibi görünmeyen işler de açıkça paylaşılmalı mı?
Gelir düzeyi düşük bir ailenin “üreticinin önerdiği profesyonel bakım ürününü kullanması” gerçekten ne kadar gerçekçi?
Çocukların ev işlerine katılımında kız ve erkek çocuklarına farklı görevler verilmesi ilerideki davranışlarını sizce ne ölçüde etkiliyor?
Ve belki de en önemli soru: Bir evin temiz olması kadar, o temizliğin bedelinin aile içinde kimin zamanından ve emeğinden karşılandığını da önemsemeye ne zaman başlayacağız?