Retention nedir ?

Damla

New member
4. Bölüm: Erkekler ve Kadınlar Aynı Soruna Nasıl Yaklaştı?

Kitapçının işleri düzelmeye başlayınca kasabada küçük bir girişimcilik topluluğu kuruldu. Deniz ve Elif de diğer işletme sahipleriyle deneyimlerini paylaşmaya başladı.

Toplantılardan birinde, kasabanın spor salonunu işleten Murat söz aldı.

“Üyelerimiz ilk ay geliyor, sonra ortadan kayboluyor. Bence bunu çözmek için üç şey yapmalıyız: Katılım oranlarını ölçmek, üyelerin ayrılma eğilimini erken fark etmek ve kişiye uygun antrenman programları hazırlamak.”

Murat, problemi tanımlıyor, verileri inceliyor ve uygulanabilir bir plan kuruyordu. Ardından bir hedef belirledi: Üyelerin ilk üç ay boyunca düzenli katılımını artırmak.

Toplantıda bulunan psikolojik danışman Derya ise başka bir soruyla yaklaştı.

“Peki, spor salonuna gelmeyi bırakan kişiler kendilerini nasıl hissediyor? Bazıları başarısız olduğunu düşünüyor olabilir. Bazıları başkalarının yanında spor yapmaktan çekiniyor olabilir. Belki de programları yaşam koşullarına uymuyordur.”

Murat bir süre düşündü.

“Bunları bilmiyorum,” dedi. “Biz yalnızca gelmeyen üyeleri görüyoruz.”

Derya, üyelerle kısa görüşmeler yapılmasını önerdi. Murat ise görüşmelerde ortaya çıkan ihtiyaçların hangi değişikliklerle karşılanabileceğini değerlendirecek bir sistem hazırladı.

Sonuçta bazı üyeler için daha esnek saatler belirlendi. Yeni başlayanlara yönelik küçük gruplar oluşturuldu. Katılımı azalan kişilere suçlayıcı olmayan, destekleyici mesajlar gönderildi. Ayrıca üyelerin hedefleri, sağlık durumları ve günlük sorumlulukları doğrultusunda programlarını güncelleyebilecekleri bir düzen kuruldu.

Bu hikâyede erkeklerin stratejik, kadınların ise ilişkisel yaklaşımlarını özellikle vurgulamamın nedeni, cinsiyetler arasında değişmez bir ayrım bulunduğunu iddia etmek değil. Tam tersine, farklı düşünme biçimlerinin bir araya geldiğinde nasıl güçlendiğini göstermek.

Stratejik düşünmek yalnızca erkeklere, empati kurmak yalnızca kadınlara özgü değildir. Birçok erkek insan ilişkilerini son derece dikkatli yönetebilir; birçok kadın da analitik değerlendirme ve sistem kurma konusunda çok başarılı olabilir. Kişilik, eğitim, deneyim, kültür ve çalışma ortamı bu özelliklerin gelişiminde önemli rol oynar.

Murat'ın çözüm odaklı yaklaşımı olmasaydı görüşmelerden elde edilen bilgiler uygulamaya dönüşmeyebilirdi. Derya'nın empatik yaklaşımı olmasaydı hazırlanan strateji, üyelerin gerçek ihtiyaçlarını gözden kaçırabilirdi.

İyi bir retention stratejisi tam da bu iki soruyu birlikte sorar:

- İnsanların karşılaştığı sorunu nasıl çözebiliriz?

- İnsanların kendilerini anlaşılmış ve değerli hissetmelerini nasıl sağlayabiliriz?

Birinde eksiklik olduğunda diğerinin etkisi de sınırlanabilir.

5. Bölüm: Bir Sayının Arkasındaki İnsan

Aylar sonra Deniz, kitapçının gelişimini anlatmak için küçük bir sunum hazırladı. İlk kez gelen müşteri sayısını, tekrar alışveriş yapanların oranını ve etkinliklere katılımı gösteren grafikler oluşturdu.

Bir grafikte özellikle dikkatini çeken bir değişim vardı: Kitapçıya bir kez gelen müşterilerin sonraki aylarda yeniden gelme oranı yükselmişti.

“İşte retention bu,” dedi Deniz. “İnsanların geri dönmesi.”

Elif başını salladı.

“Evet, ama yalnızca sayıya bakarsak önemli bir şeyi kaçırabiliriz.”

Deniz merakla sordu:

“Neyi?”

“Geri dönen insanların neden döndüğünü. Belki bir kısmı etkinlikleri seviyor, belki bir kısmı aradığı kitabı buluyor, belki de yalnızca burada kendisini rahat hissediyor. Aynı sonuç, farklı nedenlerden doğabilir.”

Bu ayrım, özellikle dijital ürünler ve işletmeler açısından önemlidir. Retention oranı, belirli bir dönemde kazanılan kullanıcıların ne kadarının belirlenen bir süre sonra hâlâ aktif olduğunu gösterir. Ancak bu oranın anlamlı olabilmesi için aktiflik ölçütünün açıkça tanımlanması gerekir.

Örneğin bir mobil uygulamada uygulamayı açmak aktiflik sayılabilirken bir eğitim platformunda ders tamamlamak, bir alışveriş sitesinde satın alma yapmak veya bir yazılım hizmetinde temel bir işlemi gerçekleştirmek daha anlamlı olabilir.

Basit bir örnek üzerinden düşünelim.

Bir ay içinde 1.000 yeni kullanıcı kazanan bir uygulama olduğunu varsayalım. Bu kullanıcıların 300'ü, belirlenen ölçüm gününde hâlâ aktifse ilgili gün için retention oranı yüzde 30'dur.

Formül şöyledir:

Retention oranı = Belirlenen dönemde geri dönen veya aktif kalan kullanıcı sayısı / Başlangıçtaki kullanıcı sayısı × 100

Bu örnekte hesaplama:

300 / 1.000 × 100 = %30

Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunur: İlk günün, yedinci günün veya otuzuncu günün retention oranları farklı olabilir. Ayrıca günlük, haftalık ve aylık aktiflik ölçümleri aynı şeyi ifade etmez. Bu nedenle ölçüm dönemi ve aktif kullanıcı tanımı açıkça belirtilmelidir.

Üstelik retention ile churn, yani müşteri veya kullanıcı kaybı, birbiriyle yakından ilişkili olsa da her koşulda birbirinin kusursuz matematiksel karşılığı değildir. Özellikle aboneliklerde, farklı kullanım sıklıklarında ve değişken ölçüm dönemlerinde bu ayrım daha da önem kazanır.

Bir uygulamanın kullanıcıları her gün geri dönmüyor olabilir. Fakat insanlar o uygulamayı yalnızca ayda bir kez ihtiyaç duyduklarında kullanıyorsa, günlük retention oranı tek başına ürünün başarısını göstermeyebilir.

Kısacası, doğru ölçülmeyen retention, yanlış kararların başlangıcı olabilir.

6. Bölüm: Herkesi Elde Tutmak Gerçekten Başarı mı?

Hikâyenin en ilginç kısmı, kitapçıya bir gün eski bir müşteri olan Selma'nın gelmesiyle başladı.

Selma yıllarca aynı kitapçıdan alışveriş yapmıştı. Fakat son zamanlarda artık buraya uğramıyordu. Kemal onu görünce sevindi ve neden uzun zamandır gelmediğini sordu.

Selma gülümsedi.

“Çünkü artık kitapları çoğunlukla sesli olarak dinliyorum. İşe gidip gelirken okumak yerine dinlemek bana daha uygun geliyor.”

Kemal bir an duraksadı. İlk düşüncesi, sadık bir müşterisini kaybetmiş olduğuydu.

Deniz ise meseleyi farklı değerlendirdi.

“Belki de Selma'yı yeniden müşteri yapmaya çalışmak yerine değişen ihtiyacını anlamalıyız,” dedi.

Elif de aynı fikirdeydi. Selma'nın ilgilendiği kitaplar hakkında sohbet ettiler. Ardından kitapçının düzenleyeceği bir edebiyat buluşmasına davet ettiler. Selma etkinliğe geldi, başka katılımcılarla tanıştı ve birkaç ay sonra arkadaşlarıyla birlikte yeniden uğramaya başladı.

Fakat eskisi gibi sık sık kitap satın almıyordu.

Bu hikâye, retention kavramının sınırlarını anlamak için önemli. Her ayrılık başarısızlık değildir. Bir müşteri bütçesi değiştiği için alışveriş yapmayı bırakabilir. Bir çalışan kariyerinde yeni bir aşamaya geçmek isteyebilir. Bir öğrenci, hayat koşulları nedeniyle eğitimine ara verebilir. Bir kullanıcıysa artık ihtiyacı kalmadığı için uygulamayı silebilir.

Bir işletmenin görevi herkesi sonsuza kadar kendisine bağlamak değildir. Amaç, insanların ihtiyaçlarıyla sunduğu değer arasında anlamlı bir ilişki kurmaktır.

Üstelik retention çalışmalarının etik bir sınırı da olmalıdır. Kullanıcıları uygulamaya bağımlı kılmaya çalışmak, ayrılmayı zorlaştırmak, iptal seçeneklerini gizlemek veya kişisel verileri gereksiz biçimde kullanmak kısa vadeli rakamları iyileştiriyor gibi görünebilir. Ancak güveni zedeleyen bu uygulamalar uzun vadeli ilişkilere zarar verebilir.

Gerçek başarı, insanların özgürce seçim yapabildiği hâlde geri dönmek istemesidir.

Peki sizce bir şirketin müşterisini kaybetmesi her zaman kötü bir sonuç mudur? Bazen bir ilişkiyi baskıyla sürdürmek yerine saygıyla sonlandırmak daha sağlıklı değil midir?

7. Bölüm: Çalışan Retention'ı ve Görünmeyen Bağlılık

Kasabadaki girişimcilik topluluğu büyüyünce Deniz, Elif ve Murat farklı işletmelerde çalışanlarla da görüşmeye başladı. Bu görüşmelerde dikkatlerini çeken ortak bir sorun vardı: İşletmeler çalışanların neden ayrıldığını anlamaya çalışırken çoğu zaman yalnızca maaşlara odaklanıyordu.

Oysa çalışan retention'ı, yani çalışanları kurumda tutabilme becerisi, tek bir değişkenle açıklanamayacak kadar karmaşıktı.
 
Üst